Yapay zekânın öğrencilerin öğrenme deneyimlerini dönüştürmesine nasıl yardımcı olabileceği

Yapay zekâ (AI) gelişmeye ve daha yaygın biçimde kabul edilip benimsenmeye devam ederken, günlük yaşamımızda yapay zekâ yeniliklerinin daha sık ortaya çıktığını görmeye başlıyoruz. Bunun heyecan verici bir örneği, öğrencilerin öğrenme biçimini geliştirmek için eğitimde yapay zekânın kullanılmasıdır. Etkileşimli ve kişiselleştirilmiş öğrenme araçları oluşturmaktan dersleri daha ilgi çekici hâle getirmeye kadar yapay zekâ, geleneksel karatahta ve ders kitaplarının ötesine doğru büyük bir adım atıyor. İlginç olan, bunun yalnızca sınıfta gerçekleşmemesi; yapay zekâ, uygulamalar ve sanal öğretmenler aracılığıyla öğrencilere evde de yardımcı oluyor.

Bunun ötesinde yapay zekâ, eğitimcilere öğrencilerin öğrenme kalıpları, yaygın hataları ve çalışma alışkanlıkları hakkında değerli içgörüler sunabilir. Öğretmenler, yapay zekânın yardımıyla her öğrencinin güçlü yönlerine ve geliştirilmesi gereken alanlarına odaklanacak şekilde tasarlanmış çalışma planları oluşturabilir. Forbes Advisor'a göre eğitimcilerin %60'ı, öğretim yöntemlerini geliştirmek için yapay zekâ araçlarını şimdiden kullanıyor. Yapay zekânın öğrencilerin öğrenme deneyimlerini nasıl dönüştürdüğünü ve bu tür teknolojik gelişmelerin beraberinde getirdiği fayda ve zorlukları inceleyelim.

Şekil 1. Öğretmenlerin sınıflarda yapay zekâyı benimsemesi.

Yapay zekâ destekli öğrenme araçlarının öğrencilerin yaşamındaki rolü#

Bilgisayarlı görü, doğal dil işleme ve makine öğrenimi gibi yapay zekâ teknolojileri, makinelerin görsel bilgileri, metinleri ve verileri anlamasına ve yorumlamasına yardımcı olabilir. Eğitimde bu araçlar, öğrencilere öğrenmeleri, iş birliği yapmaları ve içerikle etkileşim kurmaları için yeni yollar sunarak büyük bir fark yaratabilir. Öğrencilerin yapay zekâyı nasıl kullanabileceğine dair bazı gerçek dünya örneklerine göz atalım.

Yapay zekâ ödevlere nasıl yardımcı olabilir?#

Ödev, öğrencileri çoğu zaman bunaltabilen günlük bir görevdir; ancak yapay zekâ bunu çok daha yönetilebilir ve keyifli hâle getirebilir. Örneğin OCR (Optik Karakter Tanıma), ders kitaplarından veya taranmış belgelerden metni hızla çıkarıp dijital bir biçime dönüştürebilir. Öğrenciler daha sonra bu bilgileri cihazlarında istedikleri zaman kolayca düzenleyebilir, arayabilir ve bunlara erişebilir. Ayrıca yapay zekâ araçları, kişiselleştirilmiş çalışma ipuçları veya hatırlatıcılar sunarak öğrencilerin programlarını aksatmamalarına yardımcı olabilir. Yapay zekâ sayesinde ödev materyalleri daha etkileşimli hâle gelebilir; bu da çalışmayı, tekrar yapmayı ve özet veya çeviri gibi ek destekler almayı kolaylaştırır.

Bunun harika bir örneği, öğrencilere anında çözümler ve açıklamalar sunarak matematik problemlerini çözmelerine yardımcı olan yapay zekâ destekli bir uygulama olan Photomath'tır. Öğrenciler ödev yaparken genellikle, geleneksel olarak öğretmenin yanıtlaması için ertesi günü beklemek zorunda kalacakları şüphe ve sorular yaşar. Photomath gibi uygulamalar öğrencilere adım adım açıklamalar, görsel ipuçları ve çözümlere ilişkin referanslar sunabilir. Uygulama, OCR gibi bilgisayarlı görü tekniklerini kullanarak matematiksel denklemleri ve problem ifadelerini tarar ve tanır. Ardından problemi analiz edip ayrıntılı, adım adım bir çözüm oluşturabilir. Uygulama aynı problemi çözmek için birden fazla yöntem bile sunabilir ve öğrencilerin konuyu daha derinlemesine anlamasına yardımcı olabilir.

Şekil 2. İkinci dereceden bir denklemi çözmek için Photomath uygulamasının kullanımına bir örnek.

Yapay zekâ, dil engellerini aşarak yükseköğretimi nasıl değiştiriyor?#

Yapay zekâ araçları, dil engellerini aşmak gibi günlük durumlarda da öğrenciler için kullanışlı olabilir. Günümüzde öğrencilerin farklı ülkelerde yükseköğrenim görmeyi tercih etmesi oldukça yaygındır; bu öğrenciler sınıf içinde ve dışında dil sorunlarıyla karşılaşabilir. İster sokak tabelalarını okumak, ister menüleri anlamak, isterse yabancı dildeki ders notlarını takip etmek olsun, bu durumlar yeni bir ortama uyum sağlayan öğrenciler için zorlayıcı olabilir.

Google Lens gibi uygulamalarla öğrenciler, yalnızca fotoğraf çekerek bir görüntüdeki veya posterdeki metni kolayca çevirebilir. Uygulama önce görüntüdeki metni algılamak için OCR kullanır. Ardından anında çeviri sunmadan önce dilin bağlamını ve yapısını anlamak için doğal dil işleme teknolojisinden yararlanır. Çevrilen metin doğrudan özgün görüntünün üzerine yerleştirilir; böylece öğrenciler yabancı dildeki tabelaların, menülerin veya ders kitaplarının anlamını hızla kavrayabilir. Bu tür yapay zekâ araçları sayesinde öğrenciler sınıfta veya yeni bir şehri keşfederken dil engellerini hızla aşabilir.

Şekil 3. Bir tabelayı çevirmek için Google Lens kullanımına bir örnek.

Sınıfta yapay zekâ: Öğretim için AR teknolojisini kullanma#

Artırılmış gerçeklik (AR) gibi teknolojiler sayesinde öğrenciler, öğrenmeyi daha ilgi çekici ve akılda kalıcı hâle getiren bir biçimde çalışma materyalleriyle etkileşime girebilir. AR, gerçek dünyayı tarayıp anlamak ve sınıftaki fiziksel nesnelerin üzerine dijital görüntüler yerleştirmek için bilgisayarlı görü teknolojisini kullanır. Bu, öğrencilerin hem gerçek hem de sanal ögeleri görüp bunlarla etkileşime girebildiği karma bir ortam oluşturur ve dersleri daha dinamik ve etkileşimli hâle getirir.

AR tabanlı birçok araç okullarda ve üniversitelerde şimdiden kullanılıyor. Buna bir örnek, öğrencilerin ve öğretmenlerin 3D ve AR öğrenme deneyimleri oluşturmasına yardımcı olan Assemblr EDU'dur. Öğretmenler dersler oluşturmak için hazır 3D varlıkları ve animasyonları kullanabilir veya basit bir sürükle-bırak düzenleyicisiyle kendi etkileşimli materyallerini oluşturabilir. Görsel ve uygulamalı bilgileri hayata geçiren AR, öğrenmeyi daha eğlenceli hâle getirirken öğrencilerin karmaşık kavramları anlamasını kolaylaştırır.

Şekil 4. AR kullanarak bir Assemblr 3D modeliyle etkileşime giren öğrenciler.

Yapay zekâ özel gereksinimli öğrencilere yardımcı olmak için nasıl kullanılabilir?#

Araştırmalar, tahmini 216,6 milyon kişinin görme bozukluğuna sahip olduğunu ve gençler arasındaki görme bozukluğu oranının arttığını gösteriyor. Yapay zekâyla entegre akıllı gözlükler, yüzleri, metinleri, kitaplardaki görüntüleri ve renkleri tanıyarak görme güçlüğü yaşayan öğrenciler için daha iyi bir öğrenme deneyimi sunabilir. Bu, yapay zekânın eğitimi nasıl daha erişilebilir hâle getirdiğinin harika bir örneğidir.

Örneğin Envision Glasses, görsel bilgileri konuşmaya dönüştürebilen ChatGPT ile entegre akıllı gözlüklerdir. Bu gözlükler, öğrencilerin gerçek dünyada gördüklerini betimleyebilir. Dahili kamera, gerçek dünya ortamlarını yakalar ve bunları işlemek için nesne algılama gibi bilgisayarlı görü tekniklerinden yararlanır. Ardından işlenen bilgiler, doğal dil işleme yoluyla gözlüklerin hoparlöründen ses olarak iletilir. Bu özellik, görme bozukluğu olan öğrencilerin okuma, yazma veya insanları ve yerleri tanıma gibi günlük görevlerde daha fazla özerklik kazanmasını sağlar.

Şekil 5. Envision Glasses, OpenAI tarafından geliştirilen GPT-4'ü kullanır.

Öğrencilerin yaşamında yapay zekâ kullanmanın avantajları ve dezavantajları#

Yapay zekâ, ders çalışmayı ve genel olarak öğrencilik yaşamını kolaylaştırarak öğrencilere birçok fayda sunar. Bu, farklı yaş grupları için de geçerlidir. Örneğin Duolingo kullanıcılarının %56'sından fazlası 24 yaşın altındadır ve uygulama, öğrencilerin yapay zekâyla gerçek hayattaki konuşmaları pratik etmesini sağlayan GPT-4 destekli rol yapma gibi yapay zekâ özelliklerini kullanır. Yapay zekâyla geliştirilmiş bu tür araçlar, dil öğrenimini daha etkileşimli hâle getirir.

Yükseköğretimde ChatGPT (metin oluşturmak için kullanılan bir yapay zekâ sohbet robotu), Grammarly (dil bilgisi ve üslup için kullanılan bir yapay zekâ yazma asistanı) ve Consensus (yapay zekâ destekli bir akademik arama motoru) gibi araçlar araştırma ve yazma gibi görevlerde öğrencilere destek olur. Bir araştırma, üniversite öğrencilerinin %70'inin yapay zekânın eğitimlerini olumlu etkilediğini düşündüğünü, ancak %40'ının etik sonuçlarla ilgili endişelerini dile getirdiğini ortaya koydu. Yapay zekânın öğrenciler üzerindeki etkisini gerçekten anlamak için hem avantajlarına hem de dezavantajlarına bakmak önemlidir.

Yapay zekânın eğitimde daha yaygın hâle gelmesiyle öğrenciler öğrenmenin, zamanlarını yönetmenin ve akademik başarılarını artırmanın yeni yollarını deneyimliyor. Yapay zekânın öğrenciler üzerindeki olumlu etkilerinden bazıları şunlardır:

• Anında geri bildirim: Öğrenciler sorularının yanıtlarını hemen alabilir; bu da üretkenliği artırır ve onları kendi başlarına öğrenmeye teşvik eder.
• Geliştirilmiş iş birliği: Yapay zekâ araçları, projeler, tartışmalar ve öğrenme kaynakları için ortak platformlar sunarak farklı konumlarda olsalar bile öğrenciler arasındaki iş birliğini kolaylaştırabilir.
• Otomatikleştirilmiş idari görevler: Yapay zekâ not verme, yoklama ve program oluşturma görevlerini otomatikleştirerek öğretmenlerin öğrencilerle etkileşime geçmeye ve ders kalitesini artırmaya daha fazla odaklanmasını sağlayabilir.

Yapay zekâ öğrenmeyi geliştirip ders çalışmayı daha pratik hâle getirirken dikkate alınması gereken bazı sınırlamalar da vardır. Yapay zekâya aşırı güvenmek, öğrencilerin yaratıcılığını ve problem çözme becerilerini etkileyebilir. Akılda tutulması gereken bazı dezavantajlar şunlardır:

• Gizlilik endişeleri: Yapay zekânın kullanımı büyük miktarda verinin toplanmasını ve işlenmesini gerektirir; bu da öğrencilerin kişisel bilgilerinin nasıl saklandığı ve kullanıldığı konusunda endişelere yol açar.
• Azalan insan etkileşimi: Yapay zekâ araçlarının aşırı kullanımı, kişisel gelişim ve rehberlik açısından önemli olan değerli öğretmen-öğrenci etkileşimini azaltabilir.
• Dijital uçurum: Bazı yapay zekâ araçları pahalı olabilir ve pahalı abonelikleri veya cihazları karşılayamayan öğrenciler için erişilmesi zor olabilir.

Önemli çıkarımlar#

Yapay zekâ, öğrencilerin daha iyi çalışma alışkanlıkları geliştirmesine, tekniklerini keskinleştirmesine ve üretkenliğini artırmasına yardımcı olarak öğrenme biçimlerini yeniden tanımlayabilir. Dersleri kişiselleştirip günün her saati destek sunan yapay zekâ, öğrencilerin eğitimlerinin kontrolünü ele almasını ve kendi hızlarında öğrenmesini mümkün kılar. Ancak bu avantajlar, etik endişeler ve gizlilik riskleri gibi önemli hususları da beraberinde getirir. Yapay zekâ sınıfa daha yaygın biçimde entegre edilirken sorumlu bir şekilde kullanıldığından emin olmamız çok önemlidir. Sonuç olarak doğru dengeyi bulmak, muhtemelen hem öğrenciler hem de eğitimciler için eğitimin geleceğini şekillendirecektir.

Yapay zekâyı daha derinlemesine incelemekle ilgileniyorsan GitHub depomuzu inceleyebilir ve topluluğumuza katılabilirsin. Ayrıca sağlık ve tarım gibi sektörlerdeki yapay zekâ uygulamalarını da keşfedebilirsin.